Uncategorized

Autisme deel 1

In mijn werk, op het speciaal basisonderwijs, kom ik veel kinderen met een specifieke hulpvraag tegen. Denk hierbij aan gedrags- en/of leerproblemen. Er is hier al veel over geschreven, maar vaak ook in onduidelijke taal. Door mijn opleidingen en werk heb ik hier ervaring mee, die ik graag wil delen. Daarom zal ik hier regelmatig een ‘specifieke hulpvraag’ behandelen. Vandaag ga ik in op autisme. Omdat hier veel over te schrijven is, zal ik dit opdelen in meerdere blogs.

Wat is autisme?
Autisme is een aangeboren ontwikkelingsstoornis. Autismespectrumstoornissen (ASS) hebben als hoofdkenmerk ernstige problemen op het gebied van de sociale interactie en de verbale en non-verbale communicatie. De stoornis beïnvloedt alles-doordringen (pervasief) het handelen van de persoon op allerlei ontwikkelingsgebieden en in allerlei situaties, waardoor het een van de meest complexe en ernstige psychische stoornissen is. De uitingsvorm kan zeer verschillend zijn: geen twee personen met ASS zijn hetzelfde.

Naast de ernstige vorm, de autistische stoornis (‘klassiek autisme’), het syndroom van Asperger en de aan autisme verwante contactstoornis (PDD-NOS) zijn er twee andere, weinig voorkomende, subgroepen van PDD: de stoornis van Rett, die alleen bij meisjes voorkomt, en de ‘desintegratieve stoornis’, waarbij na een aanvankelijk normale ontwikkeling respectievelijk vijf maanden en twee jaar verlies van vaardigheden optreedt. In het regulier en speciaal onderwijs zien we vooral de subgroepen: syndroom van Asperger en PDD-NOS (en daarbinnen als subtype de meervoudige, complexe ontwikkelingsstoornis: MCDD).

De term autisme geeft al aan dat de interactie niet spontaan verloopt. Het gaat om extreem in zichzelf (‘autos’ betekent in het Grieks ‘zelf’) gekeerde kinderen. Autisme is universeel en van alle tijden. De term werd voor het eerst gebruikt op het Paedologisch Instituut in Nijmegen – in de jaarverslagen 1937-1938 werd een kind wiens gedrag ‘formalistisch’ noemde, beschreven als ‘een intelligente autist met stereotiep gedrag’ – en niet zoals in de meeste vakliteratuur wordt aangegeven in 1944 door de Amerikaanse kinderpsychiater Leo Kanner. Zonder dit te weten, publiceerde in datzelfde jaar Hans Asperger een artikel over ‘Autistischen Psychopathen’, een stoornis die later bekend werd als het syndroom van Asperger (Asperger, 1944). Pas in 1980 werd autisme in de DSM (een Amerikaans handboek voor diagnose en statistiek van psychische aandoeningen) apart genoemd en afgescheiden van schizofrenie, waar het tot dan toe werd ondergebracht. In 1994 werden in de DSM-IV de verschillende varianten onderscheiden.

722f9e1a07361d6b64bb1bb7d535d531

Diagnose autisme
De DSM dient in de meeste landen als standaard in de psychiatrische diagnostiek. De DSM was noodzakelijk geworden om een einde te maken aan de grote internationale spraakverwarring in de literatuur over psychische aandoeningen. Termen werden door verschillende auteurs heel anders ingevuld en waren vaak ook nationaal gekleurd.
Met de DSM kon er veel meer eenheid gebracht worden in diagnosen: het was nodig om alle symptomen duidelijk te omschrijven, en precies te definiëren welke symptomen kunnen voorkomen bij een ziektebeeld, en hoeveel symptomen aanwezig dienen te zijn, voordat er gesproken kan worden van een bepaald syndroom of ziektebeeld bij een patiënt.

De DSM-IV-TR (APA, 2000) hanteert de volgende criteria voor de autistische stoornis:
a. Een totaal van zes (of meer) items van 1,2 en 3; met tenminste twee symptomen uit 1, één symptoom uit 2 en 3.
1. Kwalitatieve tekortkomingen in sociaal interactief gedrag:
– Opvallende tekortkomingen in het gebruik van verschillende vormen van non-verbaal gedrag om sociale contacten te reguleren, zoals oogcontact, gezichtsuitdrukking, lichaamshouding en gebaren om de sociale interactie te bepalen.
– Onvermogen om tot relaties met leeftijdsgenoten te komen, die passen bij het ontwikkelingsniveau.
– Een tekort in het spontaan proberen met anderen plezier, bezigheden of prestaties te delen.
– Afwezigheid van sociale en emotionele wederkerigheid.
2. Kwalitatieve tekortkomingen in de communicatie, zoals blijkt uit ten minste één van de volgende symptomen:
– Een achterstand in of volledige afwezigheid van de ontwikkeling van de gesproken taal (niet samengaand met een poging dit te compenseren met alternatieve communicatiemiddelen zoals gebaren of mimiek).
– Als er wel sprake is van een adequate spraakontwikkeling is er een duidelijk onvermogen om een gesprek te beginnen of gaande te houden.
– Stereotiep en herhaald of idiosyncratisch (=met een eigen, afwijkend karakter), eigenaardig taalgebruik.
– Gebrek aan gevarieerd, spontaan fantasiespel of sociaal imitatiespel, passend bij het ontwikkelingsniveau.
3. Beperkte, zich herhalende, stereotiepe patronen van gedrag, belangstelling en activiteiten, zoals blijkt uit tenminste één van de volgende symptomen:
– Sterke preoccupatie met één of meer stereotiepe en beperkte patronen van belangstelling; deze zijn abnormaal ofwel in intensiteit, ofwel in richting.
– Duidelijk rigide vastzitten aan specifieke, niet-functionele routines of rituelen.
– Stereotiepe en zich herhalende motorische maniërismen (bijvoorbeeld fladderen, draaien met handen/vingers of complexe bewegingen met het hele lichaam).
– Aanhoudende preoccupatie met delen van voorwerpen.
b. Achterstand in of abnormaal functioneren op ten minste één van de volgende gebieden, ontstaan voor de leeftijd van drie jaar:
– Sociale interactie
– Taal, zoals te gebruiken in sociale communicaties
– Symbolisch of fantasiespel
c. De stoornis is niet eerder toe te schrijven aan de stoornis van Rett of een desintegratiestoornis van de kinderleeftijd.

In mei 2013 is de DSM-IV-TR opgevolgd door de DSM-5.

Voor nu laat ik het hierbij. De volgende keren zal ik ingaan op oorzaken, begeleiding en behandeling, PDD-NOS en MCDD.
Mochten er vragen zijn; laat ze achter bij de reacties!

Bronnen:
Fontys Master Special Educational Needs (2012-2013)
van Lieshout (2009) – Pedagogische adviezen voor speciale kinderen
Wikipedia
Pinterest

Dit vind je misschien ook leuk

Laat een reactie achter

0 reacties